آیا شوروی واقعا کمونیستی بوده؟

چه سوال آشنایی!

برای همه ما کمونیست ها ، یکی از آشنا ترین سوالات دوره فعالیت مان بوده است . به محض اینکه بخواهیم تبلیغ کنیم با این سوالات و نظرات مواجه می شویم : شوروی که شکست خورد ، کمونیسم که تمام شد ، کمونیسم که جواب نداد و... . نظام شوروی علاوه بر اینکه سال های سال به صورت بختکی بر روی جنبش های کارگری دنیا سنگینی می کرد ، فی نفسه هیچ ارتباطی به کمونیزم و سوسیالیزم نداشت ، حالا هم که تمام شد و رفت پی کارش به عنوان چوبی برای چرخ جنبش کمونیستی استفاده می شود .

البته می دانم که ما شوروی را سال ها پیش نقد کرده ایم و نظراتمان را مدون کرده ایم ولی جای یک بحث  بسیار ساده و  سریع الانتقال به نظرم خالیست . به نظرم منصور حکمت بهترین و کامل ترین نقد ممکن را به جریانات شوروی به صورت منسجم مطرح کرده است که به سادگی قابل دسترسی است . در اینجا بنا ندارم به تاریخ شوروی و علل شکست آن یا اتفاقات درونی آن بپردازم ، یک طرح ساده و کوتاه  برای ارائه بحث به ذهنم رسیده که اصولا بر اساس مثالی بسیار ساده استوار است .

   در ابتدا باید یک سطح ابتدایی از دانش  سوسیالیزم و کمونیزم به دست داد، آنقدر ساده که همه ما به آسانی آن را می توانیم منتقل کنیم .

   ابتدا باید خاطر نشان کرد که سوسیالیزم یک ساختار اقتصادی ست ، همانطور که سرمایه داری نظام اقتصادی است . همچنین سوسیالیزم نظامی ایدئولوژیک نیست .در یک نظام سوسیالیستی دو فاکتور عمده موجود است که باعث جدایی این ساختار از سایر ساختار های اقتصادی می شود.  لغو کار مزدی و لغو مالکیت خصوصی بر ابزار تولید . سایر مشخصات بصورت تبعاتی از این دو شاخص ظهور می کنند . مثل آزادی بی قید و شرط و برابری مطلق زن و مرد و غیره . این که این شرایط عملی ست یا نه، بحثی دیگر است که باید به صورت مجزا به آن پرداخته شود .

برای ادامه بحث مثالی را طرح می کنم :

   کسی یک وسیله را به شما نشان می دهد و با اصرار تمام به شما می گوید این وسیله رادیو است . برای اینکه شما صحت و سقم ادعای طرف را ثابت کنید سه مرحله را باید طی کنید .

اول باید بدانید رادیو چیست. رادیو وسیله ایست الکتریکی که امواج را از فضای اطراف می گیرد و صدا تولید می کند.

دوم باید آن وسیله را شناسایی کنید . این وسیله دو تا دسته دارد و دو تا شیشه که برای بهتر دیدن استفاده می شود.نه صدایی تولید میکند و نه امواجی می گیرد.

مرحله آخر مقایسه این دو با هم است. به راحتی می توان فهمید وسیله ای که به شما نشان داده اند رادیو نیست .

حال اگر این وسیله یک کشور باشد با آن وضع اطلاع رسانی، و کسی که آن را نشان می دهد مدیای غربی باشد که به مدت بیش از نیم قرن این دروغ را گفته، در حالی که کوچکترین فرصت معرفی سوسیالیزم و کمونیزم از مبارزان آن گرفته می شد ، عجیب نیست که این به بزرگترین دروغ تاریخ معاصر تبدیل شود.

   در شوروی نه کار مزدی لغو شده بود و نه مالکیت بر ابزار تولید . بلکه  امکانات و ابزار تولید به جای اینکه مثل غرب در دست افراد مجزا باشند و به اصطلاح در بازار آزاذ باشند ، در اختیار یک عده به نام حزب کمونیست بودند و ایشان کارفرمای همه بودند . یعنی هیچ کدام از مشخصات نظام سوسیالیستی را نداشت . پس ادعای کمونیستی بودن شوروی کاملا مردود است و صرفا دعوای دو شکل نظام سرمایه داری بود که در نهایت به شکست نوع دولتی و متمرکز آن انجامید .

از نشریه جوانان کمونیست